Budowa bez pozwolenia i zgłoszenia

Co do zasady w polskim prawie budowlanym wzniesienie obiektu lub prowadzenie robót budowlanych wymaga uzyskania pozwolenia na budowę albo dokonania zgłoszenia budowy do odpowiedniego organu administracji.

Przepisy wskazują również jakie obiekty i roboty w drodze wyjątku nie wymagają pozwolenia na budowę, a w kolejnych przepisach, które z tych wyjątków wymagają dokonania zgłoszenia. Oznacza to, że istnieje wąska grupa obiektów i prac, które nie wymają ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia budowy, a zatem mogą być realizowane bez jakiegokolwiek informowania organów administracyjnych.

Pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia nie wymaga budowa:

  • altan i obiektów gospodarczych na działkach w rodzinnych ogrodach działkowych o powierzchni zabudowy do 25 m2 w miastach i do 35 m2 poza granicami miast oraz wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich,
  • obiektów małej architektury (jeżeli nie są umieszczone w miejscach publicznych),
  • ogrodzeń (jeżeli nie są to ogrodzenia, na które konieczne jest zezwolenie),
  • obiektów przeznaczonych do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy, oraz ustawianie barakowozów używanych przy wykonywaniu robót budowlanych, badaniach geologicznych i pomiarach geodezyjnych,
  • tymczasowych obiektów budowlanych stanowiących wyłącznie eksponaty wystawowe, niepełniących jakichkolwiek funkcji użytkowych, usytuowanych na terenach przeznaczonych na ten cel,
  • znaków geodezyjnych, a także obiektów triangulacyjnych, poza obszarem parków narodowych i rezerwatów przyrody.

Zgłoszenie budowy (robót budowlanych)

Jeżeli planowane zamierzenie budowlane zgodnie z ustawą prawo budowlane nie wymaga pozwolenia na budowę, w większości przypadków będzie wymagało zgłoszenia właściwemu organowi administracji na co najmniej 30 dni przed planowana data rozpoczęcia prac.

Zgłoszenie właściwemu organowi budowy obiektu jest konieczne, jeżeli budowa ta dotyczy:

  • obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej:
    – parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m,
    – płyt do składowania obornika,
    – szczelnych zbiorników na gnojówkę lub gnojowicę o pojemności do 25 m3,
    – naziemnych silosów na materiały sypkie o pojemności do 30 m3 i wysokości nie większej niż 4,50 m,
    – suszarni kontenerowych o powierzchni zabudowy do 21 m2,
  • wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki,
  • indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę,
  • wiat przystankowych i peronowych,
  • budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 20 m2, służących jako zaplecze do bieżącego utrzymania linii kolejowych, położonych na terenach stanowiących własność Skarbu Państwa i będących we władaniu zarządu kolei,
  • wolno stojących kabin telefonicznych, szaf i słupków telekomunikacyjnych
  • parkometrów z własnym zasilaniem,
  • boisk szkolnych oraz boisk, kortów tenisowych, bieżni służących do rekreacji,
  • miejsc postojowych dla samochodów osobowych do 10 stanowisk włącznie,
  • zatok parkingowych na drogach wojewódzkich, powiatowych i gminnych,
  • tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu,
  • gospodarczych obiektów budowlanych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, przeznaczonych wyłącznie na cele gospodarki leśnej i położonych na gruntach leśnych Skarbu Państwa,
  • obiektów budowlanych piętrzących wodę i upustowych o wysokości piętrzenia poniżej 1 m poza rzekami żeglownymi oraz poza obszarem parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin,
  • przydomowych basenów i oczek wodnych o powierzchni do 30 m2,
  • pomostów o długości całkowitej do 25 m i wysokości, liczonej od korony pomostu do dna akwenu, do 2,50 m, służących do:
    – cumowania niewielkich jednostek pływających, jak łodzie, kajaki, jachty,
    – uprawiania wędkarstwa,
    – rekreacji,
  • opasek brzegowych oraz innych sztucznych, powierzchniowych lub liniowych umocnień brzegów rzek i potoków górskich oraz brzegu morskiego, brzegu morskich wód wewnętrznych, niestanowiących konstrukcji oporowych,
  • pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych,
  • instalacji zbiornikowych na gaz płynny z pojedynczym zbiornikiem o pojemności do 7 m3, przeznaczonych do zasilania instalacji gazowych w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych,
  • przyłączy: elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych,
  • telekomunikacyjnych linii kablowych,
  • urządzeń pomiarowych, wraz z ogrodzeniami i drogami wewnętrznymi, państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej i państwowej służby hydrogeologicznej:
    – posterunków: wodowskazowych, meteorologicznych, opadowych oraz wód podziemnych,
    – punktów: obserwacyjnych stanów wód podziemnych oraz monitoringu jakości wód podziemnych,
    – piezometrów obserwacyjnych i obudowanych źródeł,
  • ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m i wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu:
    – krat na budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego oraz obiektach wpisanych do rejestru zabytków,
    – urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych,
    – na obiektach budowlanych – urządzeń emitujących pola elektromagnetyczne, będących instalacjami w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, zaliczanych do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu tej ustawy,
  • budowa obiektów małej architektury w miejscach publicznych. Obiektami małej architektury są niewielkie obiekty, a w szczególności:
    – kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury,
    – posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej,
    – użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki,

Zgłoszenie do właściwego organu jest także konieczne w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych polegających na:

  • remoncie istniejących obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych, z wyjątkiem obiektów wpisanych do rejestru zabytków,
  • dociepleniu ścian budynków o wysokości do 12 m,
  • utwardzeniu powierzchni gruntu na działkach budowlanych,
  • instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym,
  • wykonywaniu i remoncie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem:
    – ziemnych stawów hodowlanych,
    – urządzeń melioracji wodnych szczegółowych usytuowanych w granicach parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin,
  • wykonywaniu i remoncie ujęć wód śródlądowych powierzchniowych o wydajności poniżej 50 m3/h oraz obudowy ujęć wód podziemnych,
  • przebudowie sieci elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych,
  • przebudowie i remoncie dróg, torów i urządzeń kolejowych,
  • wykonywaniu podczyszczeniowych robót czerpalnych polegających na usunięciu spłyceń dna, powstałych w czasie użytkowania basenów i kanałów portowych oraz torów wodnych, w stosunku do głębokości technicznych (eksploatacyjnych) i nachyleń skarp podwodnych akwenu.

Jeżeli obiekt budowlany albo planowane roboty nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę ani nie zostały wymienione powyżej jako wymagające dokonania zgłoszenia, inwestor może przystąpić do ich realizacji bez informowania organów administracji.

Pozwolenie na budowę

Zgodnie z zasadą obowiązującą w polskim prawie budowa wszelkich obiektów wymaga wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę chyba że przepisy budowlane wyraźnie zwalniają z takiego obowiązku. Znaczna większość obiektów niewymagających pozwolenia na budowę wymaga natomiast wcześniejszego zgłoszenia budowy, a tylko nieliczne przypadki pozwalają na wykonanie obiektu bez jakiegokolwiek informowania organów administracyjnych.

Zgodnie z powyższym obiekty budowlane możemy podzielić na trzy kategorie:

  • wymagające pozwolenia na budowę (wszystkie poza wymienionymi poniżej)
  • wymagające dokonania zgłoszenia budowy
  • niewymagające żadnych zgłoszeń

Pozwolenia na budowę nie wymaga budowa:

  • obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej;
  • wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki;
  • indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę;
  • altan i obiektów gospodarczych na działkach w rodzinnych ogrodach działkowych o powierzchni zabudowy do 25 m2 w miastach i do 35 m2 poza granicami miast oraz wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich;
  • wiat przystankowych i peronowych;
  • budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 20 m2, służących jako zaplecze do bieżącego utrzymania linii kolejowych, położonych na terenach stanowiących własność Skarbu Państwa i będących we władaniu zarządu kolei;
  • wolno stojących kabin telefonicznych, szaf i słupków telekomunikacyjnych;
  • parkometrów z własnym zasilaniem;
  • boisk szkolnych oraz boisk, kortów tenisowych, bieżni służących do rekreacji;
  • miejsc postojowych dla samochodów osobowych do 10 stanowisk włącznie;
  • zatok parkingowych na drogach wojewódzkich, powiatowych i gminnych;
  • tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu;
  • gospodarczych obiektów budowlanych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, przeznaczonych wyłącznie na cele gospodarki leśnej i położonych na gruntach leśnych Skarbu Państwa;
  • obiektów budowlanych piętrzących wodę i upustowych o wysokości piętrzenia poniżej 1 m poza rzekami żeglownymi oraz poza obszarem parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin;
  • przydomowych basenów i oczek wodnych o powierzchni do 30 m2;
  • pomostów o długości całkowitej do 25 m i wysokości, liczonej od korony pomostu do dna akwenu, do 2,50 m;
  • opasek brzegowych oraz innych sztucznych, powierzchniowych lub liniowych umocnień brzegów rzek i potoków górskich oraz brzegu morskiego, brzegu morskich wód wewnętrznych, niestanowiących konstrukcji oporowych;
  • pochylni przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych;
  • instalacji zbiornikowych na gaz płynny z pojedynczym zbiornikiem o pojemności do 7 m3, przeznaczonych do zasilania instalacji gazowych w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych;
  • przyłączy: elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych;
  • urządzeń pomiarowych, wraz z ogrodzeniami i drogami wewnętrznymi, państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej i państwowej służby hydrogeologicznej;
  • obiektów małej architektury;
  • ogrodzeń;
  • obiektów przeznaczonych do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy, oraz ustawianie barakowozów używanych przy wykonywaniu robót budowlanych, badaniach geologicznych i pomiarach geodezyjnych;
  • tymczasowych obiektów budowlanych stanowiących wyłącznie eksponaty wystawowe, niepełniących jakichkolwiek funkcji użytkowych, usytuowanych na terenach przeznaczonych na ten cel;
  • znaków geodezyjnych, a także obiektów triangulacyjnych, poza obszarem parków narodowych i rezerwatów przyrody;
  • instalacji telekomunikacyjnych w obrębie budynków będących w użytkowaniu.

Pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na:

  • remoncie istniejących obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych, z wyjątkiem obiektów wpisanych do rejestru zabytków;
  • dociepleniu budynków o wysokości do 12 m;
  • utwardzeniu powierzchni gruntu na działkach budowlanych;
  • instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym;
  • wykonywaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych;
  • wykonywaniu ujęć wód śródlądowych powierzchniowych o wydajności poniżej 50 m3/h oraz obudowy ujęć wód podziemnych;
  • przebudowie sieci elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych;
  • przebudowie dróg, torów i urządzeń kolejowych;
  • wykonywaniu podczyszczeniowych robót czerpalnych polegających na usunięciu spłyceń dna, powstałych w czasie użytkowania basenów i kanałów portowych oraz torów wodnych, w stosunku do głębokości technicznych (eksploatacyjnych) i nachyleń skarp podwodnych akwenu;
  • instalowaniu krat na obiektach budowlanych;
  • instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych;
  • montażu wolno stojących kolektorów słonecznych;
  • instalowaniu kabli telekomunikacyjnych w kanalizacji kablowej.

Wymienione powyżej obiekty i roboty budowlane nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę ale znaczna część z nich wymaga dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji na co najmniej 30 dni przed planowanym terminem rozpoczęcia robót.

Pamiętaj! wykonanie obiektu bez zgłoszenia również stanowi samowolę budowlaną.